Ηχογράφηση βιβλιοπαρουσίασης: “Αμηχανία και Μηχανική”

και

https://archive.org/details/Makiaveli

Συζήτηση: Εισαγωγή στο μεταναρχισμό

μεταναρχισμος11

Στα τέλη της δεκαετίας του ’80 ο Χακίμ Μπέη χρησιμοποιεί για πρώτη φορά τον όρο «μεταναρχισμός», σε ένα κείμενο που καλεί τον κόσμο της αναρχίας να εγκαταλείψει την εμμονή στην πολιτική καθαρότητα προκειμένου να αγκαλιάσει καθημερινές πρακτικές οι οποίες, ακόμα κι αν δεν αυτοπροσδιορίζονται ως τέτοιες, ωστόσο εμπνέονται από τις αξίες και τις επιθυμίες του αναρχισμού. Λιγότερο από δέκα χρόνια αργότερα, διάφοροι, κυρίως ακαδημαϊκοί, φιλόσοφοι χρησιμοποιούν τον όρο «μεταδομιστικός αναρχισμός» και «μεταναρχισμός», όχι τόσο για να συγκροτήσουν μιαν ενιαία θεωρία όσο για να αποκτήσουν πρόσβαση σε ένα σύνολο εργαλείων για την κατανόηση της πολιτικής πραγματικότητας.

Ο μεταναρχισμός, βεβαιώνουν, δεν έχει κανονιστικό αλλά περιγραφικό χαρακτήρα: δεν αξιώνει να ρυθμίσει τους στόχους ή τις μεθόδους των ριζοσπαστικών πολιτικών, αλλά να προσφέρει νέες κατηγορίες ανάλυσης και σκέψης, με άλλα λόγια να συγκροτήσει μια νέα γλώσσα. Στον αντίποδα των μεγάλων αφηγήσεων, ο μεταναρχισμός δεν αποτελεί πρόταγμα, αλλά αντλεί από τις μικροπρακτικές των κινημάτων για να προσφέρει νέες ή ανανεωμένες κατηγορίες σκέψης.

Μολονότι κάτω από το όνομα «μεταναρχισμός» συγκεντρώνεται μια ανομοιογενής ποικιλία φωνών που προέρχονται μεταξύ άλλων από τα πεδία της φιλοσοφίας, της γλωσσολογίας και της ψυχανάλυσης, μοιάζουν ωστόσο όλες να τέμνονται στο εξής σημείο: οι αναρχικοί του 19ου αιώνα έχουν συχνά καταφύγει στην έννοια της φύσης προκειμένου να αντλήσουν επιχειρήματα και να θεμελιώσουν τις θέσεις τους. Όροι που καταλαμβάνουν κεντρική θέση στις αναρχικές θεωρίες, όπως το υποκείμενο, η αλήθεια, η εξουσία, έχουν συχνά παραχθεί μέσω μιας ουσιοκρατικής προσέγγισης, δηλαδή μιας οπτικής που επικαλείται την ύπαρξη κάποιου «αποθέματος αντίστασης», εγγενούς στην ανθρώπινη φύση. Εάν ο μεταναρχισμός αμφισβητεί τόσο την ύπαρξη μιας κοινής ανθρώπινης ουσίας, όσο και την αυθεντικότητα εννοιών όπως η ελευθερία, η αλήθεια και η δικαιοσύνη, τότε πού θεμελιώνεται η ανάγκη για αντίσταση και πώς αποκρούεται ο σχετικισμός; Επιπλέον, εάν πάψουμε να αναζητούμε έναν τόπο εξωτερικό της εξουσίας, τότε σε τι μπορούμε να ελπίζουμε;

Παρά την κριτική που ασκείται από την πλευρά του παραδοσιακού αναρχισμού, οι στοχαστές του μεταναρχισμού επιμένουν πως το πρόθεμα «μετά» δεν αξιώνει το ξεπέρασμα του αναρχισμού, αλλά τη διερεύνηση των αντιφάσεων, των ασυνεχειών και των ρηγμάτων στο εσωτερικό της αναρχικής θεωρίας. Σκοπός του δεν μπορεί ούτε πρέπει να είναι η θεραπεία των αντιφάσεων, αλλά η ανάδειξή τους προς όφελος της ίδιας της ριζοσπαστικής θεωρίας και πράξης. Θα επιχειρήσουμε να περιγράψουμε τα βασικότερα μόνο σημεία της συζήτησης που έχει ανοίξει μεταξύ παραδοσιακού αναρχισμού και μεταναρχισμού, ειδικά όσον αφορά στις έννοιες της ανθρώπινης φύσης, της ουσίας και της εξουσίας. Ορίζοντά μας θα αποτελεί το ερώτημα εάν και με ποιο τρόπο –δηλαδή με ποιο όφελος ή/και τίμημα– είναι δυνατή η συγκρότηση μιας ηθικής που δεν θεμελιώνεται σε κάποιου είδους οντολογία.

Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

Todd May, Andrew M. Koch, Saul Newman, Εισαγωγή στον μετα-αναρχισμό, εκδόσεις Στάσει Εκπίπτοντες, Αθήνα 2012.

Η συζήτηση/εκδήλωση θα γίνει στο χώρο της βιβλιοθήκης La Otra Biblioteca, στο Μικρόπολις (Βασ. Ηρακλείου 18 και Βενιζέλου γωνία), την Κυριακή 8 Φλεβάρη στις 19.00

Συζήτηση: Μηδενισμός και Επανάσταση: Nietzsche & Camus

afisa nitse kami-page-001

Η δεσπόζουσα και προβληματική μορφή του μηδενισμού, αλλά και η δυναμική της επανάστασης κατέχουν ιδιαίτερη θέση στη σκέψη δύο μεγάλων διανοητών, του Friedrich Nietzsche και του Albert Camus, οι οποίοι αν και έζησαν και έδρασαν σε διαφορετικό αιώνα ωστόσο, διέπονται από την ίδια δυσκολία ένταξης σε κάποιο φιλοσοφικό ρεύμα. Βέβαια, το κύριο στοιχείο που συνδέει τους δύο φιλοσόφους είναι πολύ πιο βαθύ και αφορά την κοινή κατάφαση στο στοιχείο της ύπαρξης, αφού αναμφισβήτητα και οι δύο ανήκον στους  υπερασπιστές της ζωής, αποστρεφόμενοι οτιδήποτε αντιβαίνει στην ανθρώπινη φύση. Στα δύο κορυφαία έργα τους, το Έτσι μίλησε ο Ζαρατούστρα (Nietzsche) και το Ο επαναστατημένος άνθρωπος (Camus) αναδύεται τόσο η κριτική ματιά των δύο φιλοσόφων απέναντι στον μηδενισμό, αλλά σ’ ένα δεύτερο επίπεδο η πρότασή τους για την υπέρβαση του μηδενισμού, η οποία θα εκφραστεί μέσα από τη μορφή του υπερανθρώπου και του επαναστατημένου αντίστοιχα.

  Ο Nietzsche, έχοντας άλλοτε χαρακτηριστεί ως ο προφήτης του μηδενισμού ή άλλοτε ως ένας από τους εκπροσώπους του μηδενισμού στην ιστορία της φιλοσοφίας, είναι αυτός που περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο φιλόσοφο θα προτείνει τη ρήξη με τον μηδενισμό προκαλώντας τον άνθρωπο να προσχωρήσει σε μία ριζική οντολογική μεταβολή. Αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα του ανθρώπου, στοίχημα που καλείται να πάρει προκειμένου να γίνει πράξη η «συνάντησή» του με τον υπεράνθρωπο.

  Από την άλλη μεριά ο Camus στο βιβλίο του θα κάνει μια αποτίμηση των επαναστάσεων και εξεγέρσεων, όπως αυτές εκδηλώθηκαν στην τέχνη, στην φιλοσοφική σκέψη, στην  κοινωνική και πολιτική ζωή, επιθυμώντας να μελετήσει την επανάσταση και να ανακαλύψει τις αρχές και τη λογική που διέπουν τον επαναστατημένο άνθρωπο, καθώς και τα αίτια που οδηγούν το άτομο ή και ολόκληρες ομάδες να εξεγερθούν. Από την  ιστορία των επαναστάσεων δεν απουσιάζουν φυσικά και οι εξεγέρσεις, οι οποίες συνθηκολογώντας με τον μηδενισμό απομακρύνονται από την οντολογία της επανάστασης, η οποία, όπως συνεχώς τείνει να τονίζει ο Camus είναι βαθιά θετική, αφού φανερώνει αυτό το κρυμμένο στοιχείο, που πρέπει  πάντα να προστατεύεται στον άνθρωπο[1].

 Απώτερος στόχος της παράλληλης εξέτασης είναι να καταδειχθεί μια βαθύτερη συγγένεια, που προδίδεται μεταξύ του υπερανθρώπου του Nietzsche και του επαναστατημένου του Camus, με την έννοια ότι τόσο ο υπεράνθρωπος όσο και ο επαναστατημένος προτείνουν μία διέξοδο από την μηδενιστική και άκρως ανασταλτική για τον άνθρωπο συνθήκη. Είναι απαραίτητο να επισημανθεί πως η νιτσεϊκή έννοια του υπερανθρώπου, αλλά και ο επαναστατημένος άνθρωπος σύμφωνα με τον Camus. λειτουργώντας ως αντίδοτο στον μηδενισμό θα θέσουν τα θεμέλια ουσιαστικά για μια οντολογική επανάσταση.

 [1] Βλ. Camus. A., Ο Επαναστατημένος Άνθρωπος, σσ. 34 – 35.

 Η συζήτηση θα γίνει στο χώρο της βιβλιοθήκης του Μικρόπολις (Βενιζέλου με Βασ. Ηρακλείου 18), την Κυριακή 19 Οκτώβρη στις 19.30

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  • AL. CAMUS, Ο επαναστατημένος άνθρωπος, μετάφραση της Τ. Τσακίρη, πρόλογος-θεώρηση του Δ. Θεοδωρακάτου, Αθήνα, Μπουκουμάνη, Έκδοση Γ’.
  • G. DELEUZE, Ο Νίτσε και η φιλοσοφία, μετάφραση του Γ. Σπανού, επιμέλεια των Φ. Σιατιτσα και Α. Στυλιανού, Αθήνα, Πλέθρον, 2002.
  • Κ. ΚΟΥΝΤΟΥΡΑ, «Η έννοια του υπερανθρώπου», Περιοδική έκδοση φιλοσοφίας και κριτικής Αντι-λογος, Αφιέρωμα: ΝΙΤΣΕ, τεύχος 2 – Άνοιξη 2014, Ευρασία.
  • ΦΡ. ΝΙΤΣΕ, Έτσι μίλησε ο Ζαρατούστρα, εισαγωγές-μετάφραση του Α. Δικταίου, Αθήνα – Γιάννινα, Δωδώνη, 1983.
  • ΦΡ. ΝΙΤΣΕ, Η γέννηση της τραγωδίας ή ελληνισμός και απαισιοδοξία, μετάφραση του Χ. Μαρσέλλου, εισαγωγή του Γ. Φαράκλα, επίμετρο Μ. Τσέτσος και Πιέρ Οσμό, Αθήνα, Βιβλιοπωλείον της «Εστίας» Ι.Δ.ΚΟΛΛΑΡΟΥ & ΣΙΑΣ Α.Ε., 2009.
  • ΦΡ. ΝΙΤΣΕ, Γενεαλογία της ηθικής, μετάφραση του Ζ. Σαρίκα, Θεσσαλονίκη, Βάνιας, 2008.
  • ΦΡ. ΝΙΤΣΕ, Η Θέληση για δύναμη, μετάφραση του Ζ. Σαρίκα, Θεσσαλονίκη, Βάνιας, 2008.
  • ΙΒ. ΤΟΥΡΓΚΕΝΙΕΦ, Πατέρες και παιδιά, μετάφραση του Α. Σαραντόπουλου, κριτική ανάλυση του μυθιστορήματος από τον Δ.Ι. Πισάρεφ, Σύντομη βιογραφία από τον E. Scherrer, Αθήνα, Σ.Ι. Ζαχαρόπουλος, 2007.

Συζήτηση για την αυτονομία και την άμεση δημοκρατία

Η Πολιτική Ομάδα για την Αυτονομία και η La Otra Biblioteca σας καλούν το Σάββατο 8 Φεβρουαρίου (στις 7μμ) σε μια εκδήλωση-συζήτηση στον Κοινωνικό Χώρο για την Ελευθερία «Μικρόπολις» (Βενιζέλου και Βασ. Ηρακλείου 18). Με αφορμή την έκδοση του 6ου τεύχους του περιοδικού Πρόταγμα: για την αυτονομία και την άμεση δημοκρατία θα γίνει μια προσπάθεια σκιαγράφησης της σύγκλισης μεταξύ της νεοδεξιάς και του φιλελεύθερου μπλοκ, της συντηρητικοποίησης των πολιτικών αντιλήψεων που αυτή η «ανίερη συμμαχία» επιβάλλει καθώς και του αιτήματος του οικονομικού εκσυγχρονισμού και της ανάπτυξης που διατυμπανίζονται ως το αντίδοτο για τις παθογένειες της νεοελληνικής κοινωνίας. Μέσα σ’ αυτά τα πλαίσια θα γίνει επίσης και μια περιγραφή του ρόλου που παίζουν –και μπορούν να παίξουν– οι κινηματικοί χώροι στην υπάρχουσα κατάσταση αλλά και γύρω απ’ τις ευρύτερες προοπτικές που ανοίγονται μπροστά μας για τον αυτομετασχηματισμό προς μια αυτόνομη και δημοκρατική κοινωνία.

 ekdhlwsh -protagma_laotra(big)